อ้อมขวัญ สาณะเสน

ศิลปินนักจัดดอกไม้

ถ้าจะไม่ให้เอ่ยถึงอาจารย์อวบ ศิลปินแห่งชาติของไทยกับคุณวิสุตา สาณะเสน เลยก็คงจะไม่ได้ เพราะทั้งสองท่านเป็นผู้ให้กำเนิดลูกไม้ใกล้ต้นคนนี้ ที่ได้รับเลือดของศิลปินมาบ่มเพาะในตัวตั้งแต่เด็กจนสุกงอมเพียงแต่เธออาจไม่ใช่ลูกไม้ใก้ลต้นแท้ๆ ซึ่งแม้จะตกใกล้ต้นแตกหน่อเติบโตด้วยวิภีทางของตัวเองอย่างชัดเจน

อ้อมขวัญเป็นลูกสาวคนที่สองของครอบครัวสาณะเสนซึ่งลืมตามาก็เห็นงานศิลปะแขวนตรงผนังห้องของเล่นวัยเยาว์ของเธอคงไม่พ้นพู่กันและสี เธอคุ้นเคยกับอุปกรณ์วาดรูปทุกชิ้นเป็นอย่างดี จึงไม่น่าแปลกถ้าเธอจะรักการเรียนศิลปะมาตั้งแต่เด็ก

อาจเป็นเพราะธรรมชาติแวดล้อมรอบบ้านมีต้นไม้ดอกไม้ มีสวน มีความร่มรื่น และเรียบง่ายแบบติดดิน คุณตาขงเธอชอบปลูกต้นไม้ คุณแม่ชอบทำสวน ส่วนคุณพ่อเขียนรูปอกไม้ ทั้งเธอและพี่สาวจึงรักและคุ้นเคยกับธรรมชาติกันมาเป็นอย่างดีทำให้รู้สึกว่าเข้าบ้านไหนแล้วไม่เห็นภาพเขียนหรือธรรมชาติเหมือนว่าบ้านหลังนั้นจะดูโล่งและขาดชีวิตชีวาไป แม้แต่ภาพเขียนของเธอเองก็ยังวนเวียนอยู่กับสิ่งมีชีวิตและไร้ชีวิตในธรรมชาติ หากถ่ายทอดออกมาด้วยลายเส้นแบบดิบๆ ง่ายๆ ในไสตล์ศิลปะ Naïve

เพื่อเติมเต็มความรู้ทางด้านศิลปะให้แน่นขึ้น อ้อมขวัญตัดสินใจไปเรียนต่อที่ Foundation Diploma Wimbledon School of Arts, London และ BA (Hons) Fine Art Kingston University London จนจบปริญญาตรี

“ตอนนั้นอ้อมเรียนจบกลับมาก็เจอช่วงไอเอ็มเอฟพอดี อ้อมเลยคิดว่าน่าจะกลับไปหางานทำที่อังกฤษก่อนดีกว่า พอดีมีคนแนะนำให้ลองไปทำงานพาร์ตไทม์ที่ร้านดอกไม้ใน Notting Hill ซึ่งเป็นร้านของคนไทย ก็เลยลองทำดู ทำไปทำมาเลยกลายเป็นงานประจำ จนในที่สุดได้เลื่อนขั้นเป็นผู้จัดการร้านอยู่ระยะหนึ่ง”

จากที่เริ่มต้นเก็บกวาดร้าน ลิดใบ ยกถังน้ำ และเตรียมดอกไม้ เมื่อได้ทำความรู้จักกับดอกไม้ดีแล้ว จึงเริ่มลงมือจัดแต่งดอกไม้เอง อ้อมขวัญบอกว่ายิ่งทำยิ่งสนุก มีความสุขทุกวัน จนวันหนึ่งเธอคิดว่า น่าจะยึดงานจัดดอกไม้เป็นอาชีพก็ดีอยู่เหมือนกัน เป็นอาชีพที่เธอก็ไม่เคยนึกฝันไว้ อาชีพที่ไม่ใช่ศิลปินเหมือนคุณพ่อ แต่ก็เป็นอาชีที่เธอไม่รู้สึกฝืนใจสักนิดเดียว

อ้อมขวัญจึงตัดสินใจย้ายจากร้านดอกไม้ขนาดย่อมไปเรียนรู้หาประสบการณ์เพิ่มเติมที่ Wild at Heart ร้านดอกไม้ซึ่งมีชื่อเสียงที่สุดของลอนดอน และเริ่มต้นที่พื้นฐานแรกเหมือนเดิมคือกวาดร้าน ลิดใบ ยกถังน้ำและเตรียมดอกไม้ ถ้ามีเวลาว่างเธอก็จะได้โอกาสเก็บดอกไม้เก่าลองมาจัดแต่งเอง แล้วจึงเริ่มมารับอร์เดอร์เล็กๆ ทำไปจนได้เป็น Senior Florist ในที่สุด

 “ให้อ้อมกวาดใบไม้ อ้อมก็ทำได้อย่างมีความสุขนะ อ้อมว่าความรู้เรื่องดอกไม้มันค่อยๆซึมซับเข้ามาในตัวเอง หรือลองผิดลองถูกดูบ้าง แต่จริงๆแล้วการจัดดอกไม้ไม่มีสูตรสำเร็จหรอก มีแต่พื้นฐานให้รู้แล้วปรับใช้เอง อย่างวิธีเตรียมดอกไม้ บางคนชอบใช้มีด แต่อ้อมชอบใช้กรรไกรมากกว่า คือทำทุกอย่างให้เป็นธรรมชาติของตัวเองอย่างที่อ้อมเรียนศิลปะมา อ้อมว่ามันมีส่วยช้วยได้เยอะเลย ทำให้เราไปได้ง่ายกว่าเร็วกว่า จากร้านแรกอ้อมเรียนรู้ตั้งแต่พื้นฐานไปจนการจัดดอกไม้แบบแทรดิชั่นนัล มาถึงร้านใหม่อ้อมได้จับงานสไตล์โมเดิร์นและเทคนิคที่แตกต่างมากขึ้น ถึงวันนี้อ้อมสามารถเปิดร้านดอกไม้ของตัวเองได้เลย เพียงแต่รอจังหวะที่พร้อมอยู่”

ถ้าคนสามารถซึมซับความรู้จากดอกไม้มาได้ ดอกไม้ก็คงส่งผ่านความอ่อนหวาน สดใสงดงามอย่างธรรมชาติ และมีชีวิตชีวาให้กับอ้อมขวัญได้เหมือนกัน เพราะนอกเหนือจากบุคลิกที่เรียบง่ายตรงไปตรงมา และออกจะติดดินแล้ว เธอยังดูอ่อนหวาน เป็นธรรมชาติ ชนิดที่ว่าหนุ่มๆ คงรักเธอเข้าได้ง่ายๆเหมือนกัน โดยเฉพาะตอนที่เธอพูดถึงดอกไม้แล้วตาเป็นประกายสดใสอย่างมีความสุข

“อ้อมว่าการจัดดอกไม้มีหลายแบบนะ จัดเป็นมืออาชีพก็ได้ จัดเล่นสนุกๆ หรือจัดเป็นงานศิลแ ซึ่งอ้อมทำได้ทุกแบบ เพียงแต่ส่วนใหญ่คนไทยไม่ค่ยมีใครลุกขึ้นมาจัดดอกไม้เองในบ้านสักเท่าไหร่ เพราะวัฒนธรรมไทยเรามีกล้วยมีส้มในถาด แต่ฝรั่งมีดอกไม้ในแจกัน ดอกไม้ก็เลยังคงเป็นสิ่งพิเศษสำหรับโอกาสพิเศษของคนไทย รวมไปถึงการบูชาด้วย”

เวลา 5 ปี ของการทำงานในร้านดอกไม้ที่อังกฤษ นานพอที่จะทำให้อ้อมขวัญเริ่มคิดถึงบ้าน และเหนื่อยกับงานหนักของร้านที่ทำให้เธอกลับมานอนหมดแรงแทบทุกวัน

“ใครบอกว่าไปทำงานเมืองนอกสบาย สำหรับอ้อมลำบากนะ เหนื่อยเลย ต้องทำงานหนัก ค่าใช้จ่ายสูง ไม่ใช่หิวก็ออกมาหาก๋วยเตี๋ยวปากซอยกินได้ ที่นั่นไม่มีคืไม่มีค่ะ แถมหนาวก็หนาวด้วย”

หลังจากทบทวนแม่น้ำทั้งห้าสายแล้ว อ้อมขวัญเลยเก็ยกระเป๋ากลับบ้านมาหาครอบครัว และเริ่มต้นงานจัดดอกไม้ของตัวเองในมืองไทยในอาชีพนักจัดดอกไม้อิสระ

“ตอนแรกอ้อมกลับมาพักเฉยๆ แต่ก็ให้บังเอิญอีกที่มีคนมาชวนให้ไปเขียนคอลัมน์อาร์ตพรีวิวในบางกอกโพสต์ สลับไปกับงานจัดดอกไม้ให้คนโน้นคนนี้ไปเรื่อย จนวันหนึ่งก็มีคนจากโอโซน พับลิชชิ่ง มาชวนทำหนังสือดอกไม้ ให้อ้อมกำหนดแนวทางเองเลย ซึ่งอ้อมว่าดอกไม้สำหรับชีวิตประจำวันวันธรรมดาของคนกรุงเทพฯมันไม่ควรยุ่งยาก และอ้อมเป็นคนไม่ชอบประดิษฐ์มากมาย ของอ้อมคือเลือกภาชนะให้ถูก เลือกดอกไม้ให้ถูก ดองค์ประกอบใส่ใบ ก็จบ อ้อมเลยเสนอทำหนังสือดอกไม้ที่คนใช้ตามได้จริง กลุ่มคนอ่านของอ้อมเป็นคนทั่วไป เลือกของใกล้ตัว ภาชนะหยิบจัดง่าย ดอกไม้ทั่วไปที่จับต้องได้ในตลาด เพราะอ้อมต้องการทำเรื่องดอกไม้ให้เป็นเรื่องง่ายๆ สำหรับคนจริงๆ”

หนังสือดอกไม้ที่ชื่อ “จัดจับใจ” จึงเกิดขึ้น โดยแนะนำขั้นตอนการจัดดอกไม้ที่ง่ายที่สุด และเก๋ไกสวยงามที่สุด ซึ่งอ้อมขวัญเขียนคำนำไว้ว่า “....เป็นหนังสือสำหรับคนที่มีใจรักในการจัดดอกไม้ แต่กลัวว่าจัดแล้วจะออกมาดูไม่สวย ไม่เก๋ไก๋....และแอบตั้งความหวังไว้ว่าหนังสือเล่มนี้จะสร้างแรงบันดาลใจให้กับคนที่รัดดอกไม้แต่ไม่เคยจัด ให้ลุกขึ้นมาลอง ลุกขึ้นมาเล่น และเติมสีสันและความสุขเล็กๆน้อยๆ และความชื่นใจให้กับบ้าน ที่ทำงาน หรือส่งต่อให้กับคนที่คุณรักในเทศการต่างๆได้อีก”

ผลงานของอ้อมขวัญในเมืองไทยนอกจากหนังสือ “จัดจับใจ” แล้วยังมีดอกไม้ที่จัดให้กับงานเทศการต่างๆ ทั้งงานแต่งงาน งานเปิดตัวสินค้า งานตกแต่งร้านอาหาร รวมไปถึงงานสอนจัดดอกไม้ในโปรแกรมพิเศษต่างๆแถมบางคราวยังเป็นนักเขียนอิสระ แปลงาน และที่ลืมไม่ได้คือการเขียนรูป

“สิ่งที่อ้อมได้จากการจัดดอกไม้คือทำให้เราอารมณ์ดี มีสติ เพระทำงานต้องตั้งใจ มีสติ เพราะทำงานต้องตั้งใจ เป็นการทำสมาถิไปด้วยปลงไปด้วย เพราะดอกไม้มันบอกเรื่องความคิดของชีวิตไว้หมด ตั้งแต่เบ่งบานสวยงามแล้วสุดท้ายก็เหี่ยวเฉาตายไป ไม่มีอะไรยั่งยืน แต่อ้อมก็ไม่เครียดนะ อ้อมว่ามันไม่ควรจะเครียดด้วย อาจมีบ้างตอนทำงานใหญ่ๆ ที่ต้องแข่งกับเวลาหรือทำกับคนมากๆ แต่ถ้าเรารักงานที่เราทำไปแล้ว ไม่ว่างานจะเป็นอะไร เราก็มีความสุขมาแล้วครึ่งหนึ่ง อย่างอ้อมได้ไปเดินที่ปากคลองตลาด ได้ดูดอกไม้ บางทีเห็นดอกอะไรใหม่ๆ ก็ยิ้มได้ความสุขแล้ว”

ได้จัดได้เห็นดอกไม้มาเยอะแล้ว อดสงสัยไม่ได้เลยว่า สำหรับอ้อมขวัญแล้ว ดอกไม้อะไรถูกใจเธอที่สุด

“อ้อมชอบดอกไม้หลายอย่าง แต่ชอบกุหลาบมากหน่อย เพราะมันเป็นไปได้หลายอย่างนะ ทั้งน่ารัก กุ๊กกิ๊ก หรู สง่า ง่ายๆ สมัยใหม่ มีให้เลือกเยอะแยะหลายสี และมีทุกฤดูกาลทุกที่ด้วย และอ้อมมีดอกไม้ที่ชอบใช้มากคือพวงชมพูกับเล็บมือนาง ถ้าใช้น้อยหน่อยคงเป็นพวกมัมกับยิปโซ เพราะใช้กับเยอะแล้วดูไม่น่าตื่นเต้น แต่การจัดดอกไม้ก็ต้องดูสถานที่ ดูอารมณ์บรรยากาศ และรายละเอียดต่างๆก่อน ค่อยมาเลือกดอกไม้จัดแต่งให้เหมาะสมกันอีกที”

หรือความจริงแล้ว อ้อมขวัญก็คือกุหลาบที่มีหลายๆอารมณ์อยู่ในตัวเอง เพียงแต่เวลาส่วนใหญ่เธอเลือกที่จะเป็นกุหลาบที่แสนเรียบง่าย อ่อนโยน ทว่างดงาม และพลอยทำให้โลกรอบๆตัวเธอดูสดใสงดงามไปด้วยเสมอ